Vai trò của công tác tư tưởng trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV theo tinh thần Chỉ thị 01-CT/TW

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đánh dấu một bước phát triển mới trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mở ra giai đoạn phát triển với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, phát triển con người, củng cố quốc phòng – an ninh và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Để Nghị quyết Đại hội XIV sớm đi vào cuộc sống, trở thành nhận thức thống nhất và hành động tự giác trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị 01-CT/TW năm 2026 về tổ chức học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết.

Trong Chỉ thị này, công tác tư tưởng được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng, vừa là khâu mở đầu, vừa là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ quá trình triển khai Nghị quyết. Thực tiễn lãnh đạo cách mạng Việt Nam cho thấy, mọi thắng lợi của Đảng đều gắn liền với việc làm tốt công tác tư tưởng; ngược lại, những hạn chế trong tổ chức thực hiện nghị quyết thường bắt nguồn từ nhận thức chưa đầy đủ, thiếu thống nhất hoặc dao động về tư tưởng. Vì vậy, nghiên cứu vai trò của công tác tư tưởng trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV theo tinh thần Chỉ thị 01-CT/TW không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang giá trị thực tiễn sâu sắc, góp phần bảo đảm sự thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng và hệ thống chính trị.

1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của công tác tư tưởng trong triển khai nghị quyết của Đảng

Công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng, giữ vai trò định hướng nhận thức, củng cố niềm tin, tạo sự thống nhất tư tưởng và đồng thuận xã hội. Trong điều kiện Đảng cầm quyền, công tác tư tưởng không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, giáo dục mà còn trực tiếp tham gia vào việc tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng thông qua việc chuyển hóa nghị quyết thành hành động cách mạng cụ thể.

Về mặt lý luận, chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh luôn khẳng định vai trò quyết định của yếu tố tư tưởng, ý thức trong hoạt động thực tiễn của con người. Đối với một đảng cách mạng, sự thống nhất về tư tưởng là điều kiện tiên quyết để bảo đảm thống nhất về tổ chức và hành động. Nghị quyết của Đảng chỉ thực sự có sức sống khi trở thành nhận thức tự giác của cán bộ, đảng viên và được xã hội đồng thuận, ủng hộ.

Về mặt thực tiễn, quá trình tổ chức thực hiện các nghị quyết lớn của Đảng trong thời gian qua cho thấy: ở đâu cấp ủy coi trọng công tác tư tưởng, tổ chức quán triệt nghiêm túc, sâu sắc, gắn với trách nhiệm cá nhân và điều kiện thực tiễn của địa phương, đơn vị, thì ở đó nghị quyết được triển khai hiệu quả, tạo chuyển biến rõ nét. Ngược lại, nơi nào công tác tư tưởng mang tính hình thức, thiếu chiều sâu, không gắn với kiểm tra, giám sát, thì việc thực hiện nghị quyết thường chậm, thiếu quyết liệt, thậm chí nảy sinh biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và hành động.

Trong bối cảnh Đại hội XIV xác định nhiều chủ trương mới, nhiệm vụ lớn, yêu cầu cao, đồng thời tình hình thế giới và trong nước diễn biến nhanh, phức tạp, tác động mạnh đến tư tưởng xã hội, thì vai trò của công tác tư tưởng càng trở nên nổi bật. Chỉ thị 01-CT/TW đã xuất phát từ chính yêu cầu đó để đặt ra những định hướng và nhiệm vụ cụ thể đối với công tác tư tưởng trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV.

2. Quan điểm chỉ đạo của Chỉ thị 01-CT/TW về công tác tư tưởng trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV

Chỉ thị 01-CT/TW thể hiện rõ quan điểm nhất quán của Đảng về vai trò then chốt của công tác tư tưởng trong tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV. Trước hết, Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu tổ chức học tập, quán triệt Nghị quyết một cách nghiêm túc, bài bản, khoa học, coi đây là khâu mở đầu có ý nghĩa quyết định đến chất lượng triển khai sau đó. Việc học tập, quán triệt không chỉ nhằm truyền đạt nội dung Nghị quyết mà quan trọng hơn là làm rõ những điểm mới, những vấn đề cốt lõi, những định hướng chiến lược để thống nhất nhận thức trong toàn Đảng.

Bên cạnh đó, Chỉ thị đặt công tác tư tưởng trong mối quan hệ chặt chẽ với xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức. Điều này thể hiện quan điểm coi công tác tư tưởng không tách rời mà gắn bó hữu cơ với việc củng cố bản lĩnh chính trị, giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng, nâng cao sức đề kháng trước những tác động tiêu cực từ bên ngoài và những biểu hiện suy thoái từ bên trong.

Một điểm quan trọng khác trong Chỉ thị là yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức công tác tư tưởng theo hướng thiết thực, hiệu quả, phù hợp với từng đối tượng, từng cấp, từng lĩnh vực. Chỉ thị không coi công tác tư tưởng là hoạt động đơn tuyến, áp đặt, mà nhấn mạnh sự kết hợp giữa tuyên truyền, thuyết phục với đối thoại, lắng nghe, giải đáp kịp thời những vấn đề tư tưởng nảy sinh trong quá trình triển khai Nghị quyết.

Đồng thời, Chỉ thị yêu cầu gắn công tác tư tưởng với kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện Nghị quyết. Đây là điểm thể hiện rõ tư duy tổ chức thực hiện nghị quyết theo hướng đồng bộ, chặt chẽ, khắc phục tình trạng “nói nhiều làm ít” hoặc triển khai hình thức, chiếu lệ.

3. Vai trò của công tác tư tưởng trong việc thống nhất nhận thức và tạo đồng thuận khi triển khai Nghị quyết Đại hội XIV

Vai trò đầu tiên và quan trọng nhất của công tác tư tưởng trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV là góp phần thống nhất nhận thức trong toàn Đảng và hệ thống chính trị. Đại hội XIV đề ra nhiều mục tiêu, nhiệm vụ có tính chiến lược, dài hạn, đồng thời cũng xác định những giải pháp đột phá, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong tổ chức bộ máy, phương thức lãnh đạo và quản trị phát triển. Những nội dung này, nếu không được quán triệt sâu sắc, dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau, thậm chí nhận thức lệch lạc trong quá trình thực hiện.

Thông qua công tác tư tưởng, các cấp ủy có điều kiện làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của các chủ trương lớn, giúp cán bộ, đảng viên hiểu đúng bản chất vấn đề, thấy rõ mối quan hệ giữa mục tiêu tổng quát và nhiệm vụ cụ thể, giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài. Khi nhận thức đã thống nhất, việc tổ chức thực hiện Nghị quyết sẽ có định hướng rõ ràng, tránh tình trạng lúng túng, bị động hoặc triển khai nửa vời.

Không chỉ trong nội bộ Đảng, công tác tư tưởng còn giữ vai trò quan trọng trong việc tạo sự đồng thuận xã hội đối với Nghị quyết Đại hội XIV. Thông qua tuyên truyền, định hướng dư luận, công tác tư tưởng giúp Nhân dân hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa và lợi ích của các chủ trương, chính sách lớn, từ đó chủ động tham gia và ủng hộ quá trình thực hiện. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh triển khai những nhiệm vụ khó, phức tạp, có thể tác động trực tiếp đến đời sống của các tầng lớp nhân dân.

4. Vai trò của công tác tư tưởng trong việc chuyển hóa Nghị quyết Đại hội XIV thành hành động thực tiễn

Một yêu cầu xuyên suốt trong Chỉ thị 01-CT/TW là khắc phục tình trạng nghị quyết “đúng nhưng chậm đi vào cuộc sống”. Để làm được điều đó, công tác tư tưởng phải vượt ra khỏi khuôn khổ tuyên truyền thuần túy, hướng mạnh vào việc thúc đẩy hành động thực tiễn.

Thông qua công tác tư tưởng, các cấp ủy có điều kiện gắn nội dung Nghị quyết với chức trách, nhiệm vụ cụ thể của từng tổ chức, từng cá nhân. Khi cán bộ, đảng viên thấy rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong việc thực hiện Nghị quyết, họ sẽ chủ động hơn trong hành động, tránh tâm lý trông chờ, ỷ lại hoặc làm việc đối phó. Công tác tư tưởng, trong trường hợp này, trở thành động lực tinh thần thúc đẩy tinh thần trách nhiệm, ý chí đổi mới và khát vọng cống hiến.

Đồng thời, công tác tư tưởng còn góp phần kịp thời phát hiện, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc trong quá trình triển khai Nghị quyết. Trong thực tiễn, việc thực hiện các chủ trương lớn thường nảy sinh khó khăn, vướng mắc, thậm chí tâm lý dao động, băn khoăn. Nếu không được giải thích, định hướng kịp thời, những vấn đề này có thể tích tụ, ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả thực hiện. Công tác tư tưởng, với chức năng dự báo, nắm bắt tình hình tư tưởng, có vai trò quan trọng trong việc chủ động phòng ngừa, xử lý những vấn đề phát sinh.

5. Vai trò của công tác tư tưởng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái trong quá trình triển khai Nghị quyết

Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh, thông tin đa chiều, phức tạp, trong đó các thế lực thù địch và phần tử cơ hội chính trị thường lợi dụng các chủ trương mới của Đảng để xuyên tạc, bóp méo, gây hoài nghi trong xã hội. Chỉ thị 01-CT/TW đặt ra yêu cầu rõ ràng về việc tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gắn với quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết.

Công tác tư tưởng giữ vai trò nòng cốt trong việc chủ động cung cấp thông tin chính thống, định hướng dư luận, giúp cán bộ, đảng viên và Nhân dân nhận diện đúng – sai, tránh bị tác động bởi thông tin xấu, độc. Đồng thời, thông qua đấu tranh lý luận, công tác tư tưởng góp phần phản bác kịp thời, có sức thuyết phục các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ uy tín của Đảng và niềm tin của Nhân dân đối với đường lối đổi mới.

Trong quá trình này, Chỉ thị yêu cầu việc đấu tranh tư tưởng phải gắn với tính xây dựng, thuyết phục, không cực đoan, không né tránh, đồng thời tránh hành chính hóa, hình thức hóa công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng. Đây là yêu cầu rất quan trọng để công tác tư tưởng vừa giữ vững nguyên tắc, vừa linh hoạt, hiệu quả trong điều kiện mới.

Kết luận: Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Chỉ thị 01-CT/TW đã khẳng định rõ vai trò then chốt của công tác tư tưởng trong toàn bộ quá trình này, từ khâu học tập, quán triệt đến tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát.

Thực hiện tốt công tác tư tưởng theo tinh thần Chỉ thị không chỉ góp phần thống nhất nhận thức, tạo đồng thuận xã hội mà còn trực tiếp thúc đẩy việc chuyển hóa Nghị quyết thành hành động thực tiễn, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố niềm tin của Nhân dân. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác tư tưởng, gắn chặt với thực tiễn triển khai Nghị quyết, qua đó góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

BTV Trung Kiên